• کد خبر : 627

سیاست خارجی امروز ترکیه نه نوعثمان‌گرایی است و نه ریشه در واقعیت‌های جاری دارد، ترکیه در حال بازی است که خودش گمان دارد برنده میدان است ولی چیدن این پازل هزارتو در کنار یکدیگر نشان می‌دهد دولتمردان ترکیه فقط هزینه حکومت کردن را به مردم خویش تحمیل می‌کنند.

به گزارش "گفتمان"، ترکیه امروز، کشوریست که براساس نظرات شخصی اردوغان اداره می‌شود. قدرتی که محدودیتی برای اراده خود به رسمیت نمی‌شناسد و هر شخص و حزبی که خواهان مخالفت و نقد برنامه‌های او باشد را برنتافته و با شیوه‌های پلیسی سعی می‌کند رقیب را از میدان بیرون نماید. بخشی از تصاویر مخابره شده ترکیه امروز را چهره پلیس‌های خشمگین و مردم دست‌بند به دست تشکیل می‌دهد.
رفتار اردوغان و دولت وی که دیر زمانی نه چندان دور به عنوان دولتی کارآمد شناخته می‌شد و بسیاری از محققان علوم‌اجتماعی را به وجد آورده و این باور را به برخی کارشناسان انتقال داد که ترکیه قدرتی برتر در منطقه خواهد بود، حال به عنوان دولتی شناخته می‌شود که قدرت اقناعی خویش را از دست داده و به جای آن اهرم‌های فشار و بازوی پلیسی را جایگزین ساخته است. گویی بخشی از ارتش و پلیس ترکیه بعد از کودتای نافرجام به بازخوانی رفتار گذشته شهروندان و احزاب مخالف حزب عدالت و توسعه نشسته‌اند و هر جا جمله‌ای در جهت مخالفت با سیاست‌های گذشته و امروز بیابند فورا اقدام به دستگیری نقل کننده آن جمله می‌کنند. طی ماه‌های گذشته کمتر خبری در مورد ترکیه منتشر شده که خبر بازداشت عده‌ای از فعالین اجتماعی را در خود نداشته باشد، پلیس ترکیه میدان‌دار تمام مسائل شده است، از بازداشت درجه‌داران گرفته تا معلمان و استادهای دانشگاه و کارمندان اداری، همه‌جا چهره و نقش پررنگ پلیس وجود دارد.
به باور بسیاری از کارشناسان مسائل خاورمیانه رفتار دولت‌مردان ترکیه بعد از کودتای نافرجام از تعادل خارج شده و به سوی امنیتی‌تر شدن گام برمی‌دارد. سمت و سویی که بازداشت‌های بیشتر و محدودیت‌های گسترده‌ای را برای کنشگران اجتماعی ایجاد نماید. در حالی که چنین روایتی بازگو کننده بخش ناچیزی از رویکردی است که دولت ترکیه و شخص اردوغان از یک‌دهه اخیر به دنبال آن هستند. کمتر موردی را می‌توان سراغ گرفت که محققان این بخش از مسائل ترکیه را نمایان کرده باشند. گویی شیرینی و دیدن نمای نوین و تماشایی از ترکیه سال‌های اخیر آنقدر جذابیت به همراه داشته که عده‌ای ناخواسته تمام آن غیریت‌سازی‌ها را در اندیشه دولتمردان ترک نادیده گرفتند.
حزب عدالت و توسعه در سال 2015 زنگ خطر کاهش قدرت در مجلس کبیر را لمس کرد، قدرتی که مجبور شد آن را با ملی‌گراها و کردها تقسیم کند. در واقع حزبی که از سال 2002  تا 2015 همیشه اکثریت مجلس را در اختیار داشت به یکباره خود را بازنده نتیجه انتخابات دید. چنین باختی برای کسانی که با اهرم‌های قانونی در صدد محدود کردن دیگر فعالین سیاسی بوده و هستند تجربه تلخی بود، از همین‌رو اردوغان به یکباره سخن از حکومت ریاستی به میان آورد، چرا که پارلمان قوی که صداهای متفاوتی از آن بیرون می‌آید و منتقدان دیروز وی سخنان خود را مستند به بندهای قانون می‌نمایند و امکان شکاف بیشتر در دورن حزب عدالت و توسعه دور از ذهن نخواهد بود برای وی اساسا خوشایند نبوده و نیست. به این ترتیب شیوه‌ای از حکمرانی را پیشنهاد می‌نماید که در آن پارلمان فقط حضور داشته باشد و کاری از آن برنیاید.
اردوغان با همین شیوه‌ها توانسته بود صدای مخالفان را به حداقل خود برساند. با دادن وسایل ارزان قیمت و پخش هدایایی به شهروندان مناطق کردنشین در انتخابات گذشته کوشش نموده بود رای مخالفان را به سوی حزب خویش هدایت کند، در این امر نیز پیروز شده بود، ‌ولی نتیجه انتخابات ریاست جمهوری و مجلس ترکیه زنگ خطری بود که درست در مقابل تمام سیاست‌هایی قرار می‌گرفت که وی بیش از یک دهه در ترکیه دنبال کرده است. او انتقاد مخالفان در خصوص سیاست‌ خارجی ترکیه را به هیچ گرفت و عملا در جهت پرهزینه‌تر کردن سیاست‌های منطقه‌ای گام برداشته است، به بیانی دیگر بروز رفتارهای واکنشی و عدم تعادل پی در پی در سیاست خارجی ترکیه ریشه در اختلاف‌های درونی دارد، اختلاف‌هایی که اردوغان از یکی رها می‌شود و در دام دیگری می‌افتد. برای اردوغان توافق هسته‌ای ایران با کشورهای اروپایی و آمریکا معنایی جزء تعبیر نشدن خواب‌هایش نیست.
 سیاست خارجی امروز ترکیه نه نوعثمان‌گرایی است و نه ریشه در واقعیت‌های جاری دارد، ترکیه در حال بازی است که خودش گمان دارد برنده میدان است ولی چیدن این پازل هزارتو در کنار یکدیگر نشان می‌دهد دولتمردان ترکیه فقط هزینه حکومت کردن را به مردم خویش تحمیل می‌کنند؛ هزینه‌ای که با افزایش عملیات‌ انتحاری و کشته شدن شهروندان غیرنظامی و برهم زدن نظم‌عمومی جان صدها و بلکه هزاران نفر را خواهد گرفت. هزینه‌هایی که چند صباحی دیگر خودش را بیش از امروز نشان خواهد دارد. اردوغان ترجیح می‌دهد امر سیاسی را به حرکت‌های تهیجی و تبلیغی فرو بکاهد، انتشار میلیون‌هان پرچم ترکیه و برگزاری تجمع‌های صد هزار نفری و بازداشت گسترده بیش از 60 هزار شهروند ترکیه بعد از کودتای نافرجام چیزی جزء خروج از رفتارهای متعادل نیست. دولت امروز ترکیه اکثر شهروندان خود را ناتوان، بی‌اراده و دنباله‌رو سیاست‌هایش می‌خواهد، آنچنان که همین تفسیر را درباره همسایگانش دارد!
بررسی عملکرد ترکیه در بحران‌های امروز کشور سوریه و عراق نشان از سیاست خارجی ماجراجویانه دارد. سیاست خارجی که قصد دارد در هر شرایطی و با هر هزینه‌ایی در صحنه حضور داشته باشد و با استفاده از تبلیغات و دیپلماسی عمومی از دیگر رقیبان امتیاز کسب نماید. بدون تردید می‌توان برای برخی از رفتارهای سیاست خارجی ترکیه دلیل آورد، ولی مشکل اینجاست که بسیاری از گفته‌ها و رفتارهایی ترکیه در حوزه مسائل سیاست خارجی با متر و معیاری براساس سود و زیان قابل بررسی نیست از همین رو می‌توان کنش‌ها و واکنش‌های دولت‌مردان ترکیه و شخص رییس جمهور را صرفا بروز رفتارهای عجیب و پرهزینه نامید.
 
رضا صادقیان*

 

خبر فارسی

نظرات کاربران